Antwerpen ontstond als een dorp in de Romeinse tijd. Dankzij haar ligging aan de Schelde werd de stad al snel een centrum van internationale handel. Haar grootste bloei bereikte Antwerpen in het begin van de 16de eeuw. De stad was toen het belangrijkste handels- en financiële centrum van West-Europa. De val van Antwerpen in 1585 had de scheiding tussen de noordelijke en zuidelijke Nederlanden als gevolg. De Schelde werd afgesloten, wat tot de ondergang van de Antwerpse zeehandel leidde. In 1792 verklaarde Frankrijk de Schelde terug vrij. De Antwerpse haven werd een ernstige concurrent voor Amsterdam en Rotterdam. Na de Tweede Wereldoorlog kende ze haar grootste uitbreiding. Vandaag is Antwerpen de tweede-grootste haven van Europa.
Over de oorsprong van de naam van de havenstad Antwerpen bestaan verschillende theorieën, de ene al geloofwaardiger dan de andere. Absolute zekerheid bestaat er nog steeds niet over het ontstaan van de naam. De theorie die door veel historici wordt aanvaard is dat de naam is afgeleid van' aenwerp', wat verwijst naar de opgeworpen grond, de dam, waar Antwerpen op gebouwd werd. Dit verhaal mag dan geloofwaardig klinken, boeiend of grappig is het niet echt. Gelukkig bestaat er ook een legende over Antwerpen die wel leuk en spectaculair is en die elke inwoner van de stad dan ook met plezier als waarheid verkoopt aan de argeloze toerist. De legende speelt zich uiteraard af rond het machtige symbool van Antwerpen: de Schelde.
Vroeger woonde in Antwerpen op de Schelde-oever een reus, Druoon Antigoon. De reus liet alle voorbijvarende schippers tol betalen. Wanneer ze dat weigerden, hakte hij hun rechterhand af. Er kwam een einde aan deze vorm van afpersing dankzij de dappere Romeinse soldaat, Salvius Brabo. Hij doodde Antigoon, hakte zijn hand af en wierp ze in de Schelde. Aan het (h)and-werpen van Brabo zou de Scheldestad haar naam te danken hebben.
De kroniek van Hennen van Merchtem uit 1414 is het eerste boek dat Breboen (Brabo) en Druoen (Druoon) vermeldt. Dit verhaal vertoont gelijkenissen met het verhaal van de Zwaanridder, de oudste van zeven broers die in een zwaan konden veranderen. Breboen is een ridder uit het leger van de broer van Julius Caesar. Hij ontdekt langs de Schelde een vallei waar zwanen leven (Val aux Cygnes, vanwaar Valenciennes) en achtervolgt één van de zwanen tot Nijmegen. Daar ontmoet hij prinses Swane. Op de terugweg verdwaalt Breboen en komt bij de reus Druoen terecht. Die eist van elke voorbijganger paard, wapens en een hand als tol. Breboen verslaat de reus en hakt zijn hoofd af. Later trouwt Breboen met Swane en schenkt zijn naam aan het land Brabant. In dit verhaal ontbreekt voorlopig het Antwerps element. Dat vinden we voor het eerst bij de Nijmeegse kanunnik Willem van Berchem, die rond 1470 vertelt hoe Brabo de hand van de reus afhakt en wegwerpt, wat leidt tot het ontstaan van de naam Hand-werpen.
Naar: Zwarte gids voor Antwerpen, Jan Lampo
Drawings by Devi and Kate